Hasarlı Betonerme Kirişlerinin Epoksi ile Onarılması

Betonarme yapı elemanlarının onarımı ve güçlendirilmesi ülkemizde oldukça yaygın bir uygulamadır. Özellikle

depremlerden sonra pek çok binada onarım ve güçlendirme gerekmektedir. Onarım ve güçlendirilmenin ne şekilde

yapılacağı, hangi malzemenin kullanılacağı konularında farklı görüşler vardır (Can, vd., 1991; 1989) Uygulamada farklı

onarım yöntemleri olup piyasada bulunan çeşitli onarım malzemeleri bilinçsizce kullanılabilmektedir. Oysa hasarlı

binaların onarımı veya güçlendirilmesi bilimsel kurallara oturtularak yapılmalıdır (Gürer, 2000). Yapının öngörülen

güvenliğe sahip olabilmesi için taşıyıcı sisteme yeni elemanlar eklenmesi yada sistem elemanlarından bazılarının veya

tamamının mantolama, epoksi/reçine, ve çelik malzeme kullanma yöntemleriyle onarımı veya güçlendirilmesi

gerekmektedir. Onarımda amaç önceki sağlamlılık durumunu geri getirmeye çalışmaktır. Güçlendirmede ise dayanım

ve benzeri karakteristikleri önceki düzeyin üstüne çıkarmaya çalışmaktır (Demir, 1999; Öztürk vd. , 1993).

Betonarme elemanların onarım ve güçlendirilmesi işlemlerinde hangi yöntemin daha uygun ve ekonomik olacağı

ayrıntılı bir inceleme konusudur (Topçu, İ.B.,vd., 2002).Yöntemin seçiminde amaca uygunluk, uygulama kolaylığı ve

süresi, bu süre içinde yapının kullanımına getirilen kısıtlamalar önemlidir. Ancak seçilen onarım ve güçlendirme

yönteminden başarılı bir sonuç alınabilmesinin denetimli titiz bir çalışmayla sağlanır (Özkul, 1998). Yapım aşamasında

veya kullanılmakta olan bir yapıda ortaya çıkan yapı hasarları ve nedenlerinin, standart ve yönetmelikler çerçevesinde

analitik ve deneysel yollarla belirlenmesi, yapılacak onarım ve güçlendirme yönteminin seçiminde son derece

önemlidir. Hasarın düzeyi fiziksel olarak yapının onarılıp onarılamayacağı kararının alınmasında etkilidir.Gevrek bir

malzeme türü olan beton ve kargirde oluşan ve onarıma, güçlendirmeye gereksinim duyulan hasarları çatlaklar, parça

atmalar ve ayrışımlar olarak üç ana grupta toplayabiliriz (Bayülke, 1995). Bunlar arasında çatlaklar,en çok rastlanan

hasar türüdür. Çatlakların nedenleri pek çoktur. Yapısal çatlaklar, deprem sonucu oluşan çatlaklar, rötre, hidrolik rötre,

erken plastik rötre, termik rötre, su emme-kusma, termik çatlaklar vb. çeşitlere ayrılabilir (Çamlıbel, 2000). Betonarme

taşıyıcı sistemlerde proje ve yapım koşulları nedeni ile olabildiği gibi temel oturmaları nedeni ile ve aşırı yüklemeler

sonucu çatlaklar oluşabilir. Çatlaklar betonarme bir elemanın eğilme rijitliğini azaltır. Bu çatlakların belli bir büyüklüğe

ulaşmasıyla yapının güvenliği tehlikeye girebilir. Kendinden beklenen görevi yapamaz duruma gelen bir taşıyıcı

elemanın onarım ve güçlendirilmesinde çatlamayı doğuran zorlamaları bilmek doğru onarım yönteminin tespit

edilebilmesi açısından önemli bir faktördür (Topçu, İ.B.,vd., 2002).

Sash epoksi ile onarılan kirişlerin ACI 318’de önerilen kriterlerden daha az sehim yaptığını görmüştür (Sash, 2004).

Arslan vd. epoksili çelik plaka ile güçlendirilmiş kiriş davranışlarını incelemişlerdir. Bu yöntem süneklik ve enerji

tüketimi bakımından, betonarme katman eklenmesi yöntemi kadar başarılı olmamıştır. Yük altında onarılan kirişin

davranışı yükü boşalttıktan sonra onarılan kirişe göre başarısız olmuştur. Plaka kalınlığının arttırılması gerilme aktarma

bölgesinin aşırı zorlanmasına ve gevrek kırılmaya yol açmıştır (Arslan vd., 1992). Bu çalışmada, hasarlı kiriş üzerinde

uygulanan epoksinin yaptığı etkiler ve su/çimento oranının, donatı-çimento tipinin, kiriş etriye aralığının çatlak

genişliğine ve momente olan etkileri incelenmiştir.

 

Hasar gören yapıların onarılmasında kullanılan yöntemlerden birisi olan epoksi enjeksiyonunun etkileri ve bu onarım

türünün uygulandığı numunelerin nasıl davranış gösterdikleri araştırılmıştır. Bu amaçla uygulamada en çok kullanılan

250 ve 300 çimento dozajlarında, PÇ 42.5 ve PKÇ 32.5 çimentosu kullanılarak, 250x400x1600 mm boyutlarında,

içlerinde 8 adet φ8’lik nervürlü ve düz boyuna donatısı, 20 ve 10 cm ara ile φ8’lik nervürlü ve düz etriyeleri

bulunan 16 farklı tipte kiriş üretilmiştir. Daha sonra bunlar TS 500 de verilen sınırlar içerisinde çatlak oluşturacak

şekilde yüklenmiş ve oluşan çatlaklar epoksi enjeksiyonu ile onarılarak yeniden yük uygulanıp, yeni sonuçlar

karşılaştırılmıştır.